Zaman Tablosu
Mustafa Kemal Ataturk'un hayati (1881-1938)
10 Subat 1902
Harp Okulu'ndan Tegmen Olarak Mezun Oldu
Mustafa Kemal, Ocak 1905'te Harp Akademisi'nden kurmay yuzbasi olarak mezun oldu. Akademi, subaylarin en ust duzeyde egitim aldiklari ve kurmaylik yetkisi kazandiklari bir kurumdu. Akademi yillari, Mustafa Kemal'in fikri olgunlugunun arttigi bir donem oldu. Burada, arkadaslariyla birlikte gizli olarak el yazmasi bir gazete cikardi. Bu gazetede, devrin siyasi meseleleri elestiriliyordu. Arkadaslari arasinda, vatanin kurtulusu icin neler yapilmasi gerektigine dair tartismalar yapiyordu. Bu faaliyetleri, devrin istihbarat birimleri tarafindan fark edilince, bir sure takip altina alindi. Akademi'den kurmay yuzbasi olarak mezun olduktan sonra, gorev yeri olarak Suriye'deki 5. Ordu'ya atandi.
11 Ocak 1905
Kurmay Yuzbasi Olarak Mezuniyet
1907 yilinda Mustafa Kemal, Manastir'da bulunan 3. Ordu karargahina atandi. Bu atama, onun icin onemliydi cunku Balkanlar, siyasi acidan oldukca hareketli bir bolgeydi. Manastir'a donmesi, eski arkadaslariyla tekrar bir araya gelmesini sagladi. Bu donemde, Ittihat ve Terakki Cemiyeti ile iliskiler kurdu. Cemiyetin amaci, mesrutiyetin yeniden ilan edilmesi ve daha ozgur bir yonetim kurulmasiydi. Mustafa Kemal, cemiyetin calismalarina katildi ancak bazi yontemlerine katilmadigindan tam olarak icinde yer almak istemedi. 3. Ordu'da gorev yaparken, bolgedeki asayis sorunlari ve siyasi gelismeler uzerinde calisti.
20 Haziran 1907
3. Ordu'ya Atandi
23 Temmuz 1908'de II. Mesrutiyet ilan edildi. Bu olay, Osmanli Imparatorlugu'nda 30 yildir suren istibdat yonetiminin sona erdigini ve anayasal duzene geri donuldugunu ilan ediyordu. Mustafa Kemal, bu surecte aktif rol aldi ancak Ittihat ve Terakki Cemiyeti'nin mesrutiyet sonrasi izledigi politikayi elestiriyordu. Ona gore, ordunun siyasetten ayrilmasi ve devletin daha radikal reformlarla kurtarilmasi gerekiyordu. Mesrutiyet'in ilani, Mustafa Kemal'in siyasi dusuncelerinin olgunlasmasinda onemli bir kilometre tasi oldu. Ancak, ilerleyen gunlerde Ittihat ve Terakki'nin yonetimde tek soz sahibi olmaya baslamasi, onun endiselerini hakli cikardi.
13 Nisan 1909
31 Mart Vakasi ve Hareket Ordusu
1911 yilinda Italyanlar, Trablusgarp'a saldirdi. Osmanli Imparatorlugu, bu saldiriya karsi koymak icin subaylarini bolgeye gondermeye karar verdi. Mustafa Kemal de bu gorev icin gonullu oldu ve Tobruk ile Derne bolgesinde Italyanlara karsi basarili savaslar verdi. Ozellikle Tobruk'ta kazandigi basari, onun askeri dehasini bir kez daha kanitladi. Mustafa Kemal, bu savasta gosterdigi ustun basarilardan dolayi takdir topladi. Italyanlarla imzalanan antlasmanin ardindan Balkanlar'daki karisiklik nedeniyle geri donmek zorunda kaldi.
28 Temmuz 1914
I. Dunya Savasi Basladi
25 Nisan 1915 sabahi, Itilaf Devletleri'ne ait devasa bir donanma, Gelibolu Yarimadasi'na cikarma yapmaya basladi. Amac, Canakkale Bogazi'ni gecerek Istanbul'u isgal etmekti. Mustafa Kemal, 19. Tumeni ile Bolgesi'nde bulunuyordu. Dusman cikarmasini haber alir almaz, 'Ben size savasmanizi degil, olmenizi emrediyorum' diyerek askerlerine unutulmaz bir emir verdi. Bu emir, Conkbayiri'ndaki savunmanin donum noktasi oldu. Turk askerleri, Mustafa Kemal'in liderliginde, dusmani durdurmayi basardi. Bu savas, Mustafa Kemal'in askeri dehasini tum dunyaya gosterdi. Conkbayiri'nda kazanilan basari, Canakkale Savasi'nin kaderini degistirdi.
16 Mayis 1919
Bandirma Vapuru ile Istanbul'dan Ayrilis
19 Mayis 1919'da Mustafa Kemal, Bandirma Vapuru ile Samsun'a cikti. Bu gun, Kurtulus Savasi'nin baslangici olarak kabul edilir. Ataturk, bu gunu soyle ifade etmistir: 'Ben 19 Mayis 1919'da dogdum.' Samsun'a ciktiginda, kendisini buyuk bir kalabalik karsiladi. Halk, Mustafa Kemal'den umutluydi. O da halka hitaben yaptigi konusmada, vatanin kurtulusu icin calisacagini ve milletin bagimsizligini kazanacagini soyledi. Samsun'da kisa bir sure kaldiktan sonra, daha guvenli bir bolge olan Havza'ya gecti.
19 Mayis 1919
Samsun'a Cikis - Kurtulus Savasi'nin Baslangici
Havza'da Mustafa Kemal, 12 Haziran 1919'da bir genelge yayimlayarak isgallere karsi protesto mitingleri duzenlenmesini istedi. Havza Genelgesi, milli bilincin uyandirilmasi ve isgale karsi tepkinin organize edilmesi acisindan buyuk onem tasiyordu. Bu genelge ile Mustafa Kemal, Anadolu'daki milli direnis hareketini fiilen baslatmis oldu. Genelgenin yayimlanmasinin ardindan, yurdun dort bir yaninda protesto mitingleri duzenlenmeye baslandi. Istanbul Hukumeti, Mustafa Kemal'in bu hareketinden rahatsiz oldu ve onu geri cagirmak istedi.
22 Haziran 1920
Yunan Saldirisi Basladi
10 Agustos 1920'de Osmanli Hukumeti, Sevr Antlasmasi'ni imzaladi. Bu antlasma, Osmanli Imparatorlugu'nun parcalanmasini ve Anadolu'nun buyuk bir kisminin isgalini ongoruyordu. TBMM, bu antlasmayi siddetle reddetti ve imzalayanlari vatan haini ilan etti. Mustafa Kemal, Sevr'i 'bir olum ferman' olarak nitelendirdi. TBMM'nin bu kararli tutumu, milletin bagimsizliktan asla odun vermeyecegini gosteriyordu.
9 Ocak 1921
I. Inonu Savasi Zaferi
23 Mart - 1 Nisan 1921 tarihleri arasinda yapilan II. Inonu Muharebesi'nde Turk ordusu, bir kez daha Yunan saldirisini durdurdu. Bu zafer, I. Inonu'nden sonra kazanilan ikinci buyuk basariydi. II. Inonu Zaferi, Turk ordusunun savas gucunu ve kararliligini bir kez daha kanitladi. Yunan ordusu, agir kayiplar vererek geri cekilmek zorunda kaldi. Bu zaferler, Mustafa Kemal'in askeri stratejisinin dogrulugunu gosteriyordu.
30 Mart 1921
II. Inonu Savasi Zaferi
Temmuz 1921'de Yunan ordusu, buyuk bir saldiri baslatarak Turk ordusunu Eskisehir ve Kutahya'da maglup etti. Turk ordusu, Mustafa Kemal'in emriyle stratejik bir geri cekilme yaparak Sakarya Nehri'nin dogusuna cekildi. Bu geri cekilme, buyuk bir risk tasiyordu ancak Mustafa Kemal'in plani, dusmani ic kesimlere cekerek savunmayi guclendirmekti. Bu stratejik hamle, Yunan ordusunun ikmal hatlarini uzatti ve onlari zor durumda birakti.
16 Temmuz 1921
Kutahya-Eskisehir Muharebeleri
5 Agustos 1921'de TBMM, Mustafa Kemal'e Baskomutanlik yetkisi verdi. Bu yetkiyle birlikte, Mustafa Kemal ordunun tum sevk ve idaresini uzerine aldi. Baskomutanlik yetkisini alir almaz, 'Hatti mudafaa yoktur, sathi mudafaa vardir' emrini verdi. Bu emir, tum vatanin savunulmasi gerektigini ve hicbir bolgenin terk edilmeyecegini ifade ediyordu. Baskomutanlik yetkisi, Kurtulus Savasi'nin kaderini belirleyen en onemli kararlardan biriydi.
5 Agustos 1921
Baskomutanlik Yetkisi
23 Agustos 1921'de Sakarya Meydan Muharebesi basladi. Mustafa Kemal, bizzat cephede komutayi uzerine aldi. 22 gun 22 gece suren bu buyuk savas, Turk milletinin var olma mucadelesiydi. Mustafa Kemal, 'Hatti mudafaa yoktur, sathi mudafaa vardir. O satih butun vatandir' sozuyle ordusuna moral ve kararlilik verdi. Savas boyunca Mustafa Kemal, at uzerinde cepheden cepheye kosarak askerlerine yol gosterdi.
23 Agustos 1921
Sakarya Meydan Muharebesi Basladi
13 Eylul 1921'de Sakarya Meydan Muharebesi, Turk zaferiyle sonuclandi. Yunan ordusu agir kayiplar vererek geri cekilmek zorunda kaldi. Bu zafer, Kurtulus Savasi'nin donum noktasi oldu. TBMM, Mustafa Kemal'e 'Gazi' unvani ve 'Maresal' rutbesini verdi. Sakarya Zaferi, Turk milletinin bagimsizlik kararliligini tum dunyaya gosterdi. Bu zafer sayesinde, Itilaf Devletleri arasinda gorus ayriliklari basladi ve Turk tarafiyla antlasma masasina oturma fikri guclendi.
13 Eylul 1921
Sakarya Zaferi
TBMM, buyuk bir coskuyla Mustafa Kemal'e Maresal rutbesi ve Gazi unvani verdi. 19 Eylul 1921 tarihli bu karar, milletin Mustafa Kemal'e olan minnet ve guveninin bir ifadesiydi. Maresal, Osmanli ve Turk ordusunun en yuksek askeri rutbesiydi. Gazi unvani ise, ona vatan icin yaptigi fedakarliklarin bir karsiligi olarak verildi. Bu unvan ve rutbe, Mustafa Kemal'i Turk milletinin gozunde daha da yuceltti.
26 Agustos 1922
Basa saldiri (Buyuk Taarruz) Basladi
30 Agustos 1922'de Dumlupinar'da yapilan Bas kumandanlik Meydan Muharebesi'nde Yunan ordusu tamamen bozguna ugratildi. Mustafa Kemal, bizzat savasi yonetti. Bu zafer, Kurtulus Savasi'nin askeri acidan son noktasiydi. Yunan ordusu, buyuk bir kismi esir olmak uzere agir kayiplar verdi. Kacar kalan Yunan birlikleri Izmir'e dogru cekilmeye basladi. 30 Agustos Zaferi, daha sonra 'Zafer Bayrami' olarak kutlanmaya baslandi.
30 Agustos 1922
Dumlupinar Meydan Muharebesi - Bas kumandanlik Zaferi
Dumlupinar Zaferi'nin ardindan Turk ordusu, hizla Bati Anadolu'yu Yunan isgalinden temizlemeye basladi. 9 Eylul 1922'de Turk ordusu Izmir'e girdi. Mustafa Kemal, 10 Eylul'de Izmir'e gelerek halk tarafindan buyuk bir coskuyla karsilandi. Izmir'in kurtulusu, Kurtulus Savasi'nin fiilen sona erdigini gosteriyordu. Mustafa Kemal, Izmir'de halka hitaben yaptigi konusmada, bundan sonraki hedefin barisi saglamak ve yeni bir devlet kurmak oldugunu soyledi.
9 Eylul 1922
Izmir'in Kurtulusu
11 Ekim 1922'de Mudanya'da imzalanan ateskes antlasmasi, Kurtulus Savasi'ni fiilen sona erdirdi. Turk tarafini Ismet Pasa'nin temsil ettigi bu antlasma ile, Turk ve Yunan ordulari arasindaki catismalar resmen sona erdi. Mudanya Ateskesi, Turk milletinin bagimsizligini kabul ettiren onemli bir diplomatik basariydi. Bu antlasma sayesinde, Lozan'da yapilacak baris konferansina Turk tarafinin katilmasi kabul edildi.