Zaman Tablosu
Mustafa Kemal Ataturk'un hayati (1881-1938)
25 Nisan 1915
Anzak Cikarmasi ve Conkbayiri Savunmasi
Conkbayiri ve Anafartalar'daki ustun basarilari nedeniyle Mustafa Kemal, 1 Mayis 1915'te albayliga terfi etti. Bu terfi, onun Canakkale Savasi'ndaki basarisinin en somut gostergesiydi. Albay Mustafa Kemal, artik tum cephede taninan bir komutandi. Askerleri ona guveniyor, ustleri ise yeteneklerini takdir ediyordu. Terfi, ayni zamanda ona daha buyuk sorumluluklar da getirdi. Canakkale Savasi'nin ilerleyen gunlerinde, Mustafa Kemal'in rolu daha da artti ve cephenin kaderini belirleyen isimlerden biri haline geldi.
1 Mayis 1915
Albayliga Terfi
6 Agustos 1915'te Itilaf Devletleri, Gelibolu'da yeni ve buyuk bir saldiri baslatti. Bu saldiri, Anafartalar bolgesine yonelikti. Mustafa Kemal, Anafartalar Grup Komutani olarak atanmis ve bolgenin savunmasindan sorumlu olmustu. Buyuk bir titizlikle yaptigi kesif ve planlamalarin ardindan, Turk ordusunu en dogru sekilde konuslandirdi. Dusmanin saldirisini basariyla durdurdu ve karsi saldiriya gecerek onlari geri atmaya basladi. Anafartalar Zaferi, Canakkale Savasi'nin donum noktasi oldu. Bu zaferden sonra Itilaf Devletleri, Gelibolu'da basarili olamayacaklarini anladilar ve kisa sure sonra tahliyeye basladilar.
6 Agustos 1915
Anafartalar Zaferi
Anafartalar Zaferi'nin ardindan Mustafa Kemal'in sorumlulugu daha da artti. 9 Agustos 1915'te Anafartalar Grup Komutanligi'na atandi. Bu gorev, Gelibolu Yarimadasi'nin kuzey kesiminin savunmasini kapsiyordu. Mustafa Kemal, bu gorevde de ustun basari gosterdi. Dusmanin her saldirisini onceden tahmin ederek gerekli tedbirleri aldi. Askerlerinin moralini yuksek tutmayi basardi. Emrindeki birlikleri en etkin sekilde kullanarak, dusmanin ilerlemesine izin vermedi. Anafartalar Grup Komutanligi'ndaki basarisi, onun buyuk bir komutan oldugunu tum dunyaya kanitladi.
9 Agustos 1915
Anafartalar Grup Komutanligi
Mustafa Kemal, Gelibolu Savasi'ndaki olaganustu basarilari nedeniyle 1 Nisan 1916'da pasa (general) rutbesine terfi etti. Bu terfi, onun askeri kariyerindeki en onemli donum noktalarindan biriydi. Mirliva (Tuggeneral) rutbesi alan Mustafa Kemal Pasa, artik Osmanli ordusunun en onemli komutanlarindan biri haline gelmisti. Pasalik, ona sadece askeri bir unvan degil, ayni zamanda daha buyuk sorumluluklar ve yetkiler de getirdi. Bu terfi, onun bundan sonraki hayatinda da onemli bir kilometre tasi olacakti.
29 Ekim 1923
Cumhuriyet'in Ilani
3 Mart 1924'te TBMM, halifeligi kaldirdi. Ayni gun kabul edilen diger kanunlarla, Osmanli hanedani mensuplari yurt disina cikarildi ve Tevhid-i Tedrisat (Egitim Birligi) Kanunu kabul edildi. Halifeligin kaldirilmasi, laiklik yolunda atilan en buyuk adimdi. Ataturk, halifeligin kaldirilmasiyla birlikte, dini siyasetten tamamen ayirmayi hedefledi. Egitim birligi kanunuyla ise, butun okullar Milli Egitim Bakanligi'na baglandi.
20 Nisan 1924
1924 Anayasasi'nin Kabulu
Egitim alaninda devrimler devam ediyordu. Ataturk, modern bir egitim sisteminin kurulmasi icin calismalara hiz verdi. Istanbul'da ilk Muallim Mektebi (Ogretmen Okulu) acildi. Ataturk, egitimin bir ulusun kalkinmasindaki en onemli faktor olduguna inaniyordu. Bu nedenle, ogretmen yetistirmeye buyuk onem verdi. Ataturk, 'Egitimdir ki, bir milleti ya ozgur, bagimsiz, sanli, yuce bir topluluk halinde yasatir ya da esaret ve sefalete terk eder' sozuyle egitime verdigi onemi vurguluyordu.
15 Ekim 1927
Buyuk Nutuk'un Okunmasi
10 Mayis 1928'de kabul edilen kanunla, Arap alfabesi yerine Latin alfabesi esasina dayanan yeni Turk harfleri kabul edildi. Ataturk, harf devrimini halka anlatmak ve ogretmek icin bizzat karatahta basina gecti. Yeni alfabenin ogretilmesi icin Millet Mektepleri acildi ve seferberlik baslatildi.
12 Agustos 1930
Serbest Cumhuriyet Firkasi'nin Kurulmasi
15 Nisan 1931'de Ataturk'un talimatiyla Turk Tarih Kurumu kuruldu. Kurumun amaci, Turk tarihini bilimsel yontemlerle arastirmak ve Turk milletinin dunya tarihindeki yerini dogru bir sekilde ortaya koymakti. Ataturk, tarih bilincinin milli kimligin olusmasindaki onemine inaniyordu.
18 Temmuz 1932
Milletler Cemiyeti'ne Giris
29 Ekim 1933'te Cumhuriyet'in 10. yili, tum yurtta buyuk bir coskuyla kutlandi. Ataturk, bu tarihi gunde unutulmaz 10. Yil Nutku'nu okudu. Konusmasinin sonunda soyledigi 'Ne mutlu Turkum diyene!' sozu, Turk milletinin gurur ve bagliliginin ifadesi oldu.
29 Ekim 1933
Cumhuriyet'in 10. Yil Kutlamalari
21 Haziran 1934'te kabul edilen Soyadi Kanunu ile her Turk vatandasinin bir soyadi almasi zorunlu hale getirildi. Bu kanunla, Mustafa Kemal'e 'Ataturk' soyadi verildi. 'Ataturk', 'Turklerin babasi' anlamina geliyor ve Mustafa Kemal'in Turk milleti icin ifade ettigi degeri en iyi sekilde yansitiyordu.
24 Kasim 1934
Ataturk Soyadinin Verilisi
5 Aralik 1934'te Turk kadinlarina milletvekili secme ve secilme hakki tanindi. Bu kararla Turkiye, kadinlara tam siyasi haklar taniyan dunyadaki ilk ulkeler arasinda yerini aldi. 1935 secimlerinde 18 kadin milletvekili TBMM'ye girdi.
20 Temmuz 1936
Montreux Bogazlar Sozlesmesi
Ataturk, Hatay'in anavatana katilmasi icin yogun bir diplomasi yuruttu. 'Hatay benim sahs i davamd ir' diyerek, bu konuya verdigi onemi vurguladi. Ataturk, hastaligina ragmen Hatay meselesiyle yakindan ilgilendi.
29 Mayis 1937
Hatay Sorunu ve Milletler Cemiyeti
4 Temmuz 1938'de Turk askeri Hatay'a girdi. Ataturk, Hatay'in anavatana katilma surecini gorebilmek icin buyuk bir caba sarf etti. Onun bu kararliligi ve diplomatik basarisi sayesinde, Hatay kisa sure sonra Turkiye'ye katildi.
4 Temmuz 1938
Hatay'a Turk Askerinin Girisi
Ataturk, hastaliginin iyice ilerledigi gunlerde, 5 Eylul 1938'de vasiyetnamesini yazdi. Vasiyetnamesinde, mal varliginin buyuk bir kismini Turk Dil Kurumu ve Turk Tarih Kurumu'na birakti. Vasiyetname, Ataturk'un bilim ve kulture verdigi onemin bir gostergesiydi.